Poszczególne gatunki roślin uprawnych mają znacznie zróżnicowane potrzeby pokarmowe w stosunku do boru. Rzepak ozimy, podobnie jak burak cukrowy wymaga dobrego odżywienie borem, którego źródłem powinna być gleba. Jednak ze względu na jego ograniczone pobranie przez system korzeniowy, dużą rolę odgrywa dokarmianie dolistne tym mikroelementem. W materiale zostaną wskazane najważniejsze informacje związane z jesienną aplikacją boru w rzepaku ozimym.
Jakie funkcje pełni bor w roślinach rzepaku ozimego?
Bor zaliczany jest do mikroelementów i uczestniczy w wielu ważnych procesach biochemicznych zachodzących w roślinach w okresie jesiennym:
-
wpływa na efektywność pobrania pozostałych makro i mikroskładników z gleby przez system korzeniowy,
-
zwiększa stężenie cukrów w soku komórkowym, przez co komórki roślinne są mniej podatne na zamarzanie,
-
optymalizuje proces przemian azotu mineralnego (form azotanowych i amonowanych) w azot organiczny wbudowany w struktury komórkowe rośliny.
W powyższych zestawieniu nie uwzględniono funkcji boru w okresie jesiennym i jego dużego znacznie w okresie okołokwitnieniowym.
Bor jest mikroelementem niemobilnym, czyli nie przemieszcza się w roślinie z jej starszych części do młodszych. Dlatego też niezbędne jest jego ciągłe pobieranie przez system korzeniowy i transport do nowych przyrostów lub aplikacja w formie nawożenia dolistnego, które dostarczy składnik pokarmowy do miejsca zapotrzebowania.
Dlaczego mogą w roślinie wystąpić niedobory boru?
Dostarczenie boru jest ważne nie tylko w uprawie rzepaku ozimego i buraka cukrowego, ale także innych roślin uprawnych. Dokarmianie mikroelementem jest niezbędne, ponieważ pobranie przez system korzeniowy jest niewystarczające:
-
gleby w Polsce mają naturalnie niską zasobność, co ogranicza dostępność boru dla roślin
-
nieuregulowany odczyn gleby — niskie pH zwiększa ryzyko wymywania do głębszych warstw poza zasięg największej objętości systemu korzeniowego,
-
wysokie pady deszczy mogą też powodować wymywanie boru niezależnie do pH gleby,
-
czasowe znacznie podniesienie pH gleby (pola świeżo wapnowane) może również ograniczać pobranie boru.
Jakie są potrzeby pokarmowe rzepaku względem boru?
Rzepak ozimy pobiera podczas sezonu wegetacyjnego do wytworzenia 1 tony nasion, wraz z odpowiednią ilością resztek pożniwnych, około 60-70 gramów boru. Oznacza to, że rzepak plonujący na poziomie 4 ton pobierze z gleby blisko 300 g boru. Biorąc pod uwagę trudności w pobieraniu mikroelementu przez system korzeniowy, cała dawka powinna być podana w formie dokarmiania dolistnego rzepaku. W związku z tym, że bor jest niemobilny w roślinie, powinna być ona podzielona na kilka części. Ich aplikację należy rozpocząć już jesienią, ponieważ ewentualny deficyty składnika może znacząco zmniejszyć zimotrwałość i genetyczny potencjał plonowania.
Kiedy rozpocząć nawożenie dolistne rzepaku borem?
Dokarmianie rzepaku można rozpocząć już do fazy 4 liścia właściwego (BBCH 14). Wówczas wytwarza ona już na tyle dużą powierzchnię blaszki liściowej, że może zatrzymać na niej i pobrać odpowiednią ilość składnika. Intensywnie rosnące rośliny mają duże zapotrzebowanie na składniki pokarmowe, więc zasadne jest wykonanie drugiego nawożenie dolistnego rzepaku borem w fazie 8-9 liści (BBCH 18-19). Jednorazowa dawka boru nie powinna przekraczać 150 g/ha.
Produkty zawierające bor wykazują duża kompatybilność ze środkami ochrony roślin i innymi produtkami wykorzystywanymi w technologii prowadzenia łanu. Dlatego mogą być stosowane w formie wieloskładnikowych mieszanin opryskowych, co pozwala na optymalne wykorzystanie posiadanego w gospodarstwie sprzętu oraz okna pogodowego do wykonania zabiegu.
Jak ocenić stan odżywienia borem?
Najbardziej precyzyjna jest analiza zwartości boru w materiale roślinnym, która może zostać wykonana w laboratorium, a następnie porównanie uzyskanych wyników np. z liczbami granicznymi Bergmana. Stan odżywienie roślin późną jesienią lub wczesną wiosną można także przeprowadzić wizualnie. Należy rozciąć wzdłuż korzeń — jeżeli widoczna jest w nim wolna przestrzeń, to znaczy, że roślina pobrała za mało boru.
Produkty z borem
W rolnictwie wykorzystywane są powszechnie dwa źródła boru. Jednym z nich jest kwas borowy – dostępny jest on w formie nawozów stałych np. OSD Bor, drugą formą jest boroetanoloamina, która z kolei jest w formulacji płynnej np. Adob Bor. Aby skutecznie uzupełnić bor w rzepaku, warto zapoznać się ze szczegółami tego produktu pod adresem: https://osadkowski.pl/produkt/adob-bor-20l–s-21908.
Jesienny program prowadzenia plantacji obligatoryjnie zawiera przynajmniej jedno dokarmianie rzepaku borem. Na plantacjach o dużej dynamice wzrostu oraz dużym potencjale plonowania, nawożenie dolistne rzepaku borem, warto przeprowadzić jesienią dwukrotnie.
Znaczenie i strategia nawożenia borem w rzepaku ozimym
Rzepak ozimy wykazuje wysokie zapotrzebowanie na bor, który jest niezbędny dla prawidłowego rozwoju systemu korzeniowego, metabolizmu azotu oraz budowania zimotrwałości roślin. Ze względu na niską mobilność tego składnika w tkankach oraz jego ograniczone pobieranie z gleby, kluczowym elementem technologii uprawy staje się systematyczne dokarmianie dolistne. Aplikacja odpowiednich dawek nawozów, rozpoczęta już w fazach wczesnorozwojowych, pozwala skutecznie uzupełnić deficyty i w pełni zabezpieczyć potencjał plonowania plantacji przed zimą.
